Vương Thiên Vũ – Thái Hậu Dương vân Nga : VẠN TUẾ MẪU HẬU

Và Tướng Quân Lê Hoàn : QUÃNG HIẾU HOÀNG ĐẾ LÊ ĐẠI HÀNH

Thành kính tưởng niệm hương linh cụ La Sơn Nguyễn Đình Thiệp ,cựu

SV/VBLQ/QGVN ,cựu Tỉnh Trưỡng Quãng Nam –Nguyên Tư Lệnh

Chiến Khu NAM –NGÃI  VNQD Đ .

  • Vương Thiên Vũ

Lời người viết :

Vương Thiên Vũ là một môn sinh của trường phái Thuật Như Bất Tác ,chỉ ghi

lại chính xác những sự thật lịch sữ và xin lắng nghe những cao kiến xây dựng

cuả quí độc giả .

Dẫn nhập :

Lịch sử dân tộc Việt Nam có ghi “ vào năm 980 ,nước nhà đang lâm cảnh bên trong thì nội chiến xâu xé ,ngoài biên thùy giặc cướp Bắc phương đang dòm ngó ;Thái Hậu Dương Vân Nga đã lấy áo long bào khoát lên vai Thập Đạo Tướng Quân Lê Hoàn trong tiếng hò reo vang dậy của toàn thể chư tưóng ,bá quan văn võ để tuyên định ngôi vị lãnh đạo quốc gia của Tướng quân Lê Hoàn “ .

Hành động của Thái hậu Dương Vân Nga , một bậc nữ lưu hào kiệt , xứng đáng được xiển dương công đức , là một vị anh hùng dân tộc Việt Nam , tên tuổi cuả Ngài phải được ghi rõ trong hương án quốc gia

Luận theo văn hóa Đông phương , xem sách Mạnh Tữ Chân Kinh ,chương Tận tâm quyển Hạ có ghi ; “Bất tin nhân hiền , tắc quốc hư không ; vô lễ nghĩa tắc thượng hạ loạn ; vô chính sự tắc tài dụng  bất túc .” dịch nghĩa “ không tín nhiệm những người tài đức thì quốc gia sẽ trống rỗng ; không có đạo lý và lễ nghĩa thì quan hệ trên dưới sẽ hổn loạn , không có sự quản lý chặc chẻ thì tài nguyên quốc gia sẽ có đủ tài vật để chi dụng “

Vậy hãy tìm hiểu về giai đoạn phôi thai của nền độc lập nước nhà và cũng để được tôn vinh Đức Bà Thái hậu Dương vân Nga trong tinh thần ghi nhớ công đức dựng nước và giữ nước của tiền nhân và để cùng nhau suy nghiệm :

Đoạt sáo Chuơng Dương độ .

Cầm hồ Hàm Tử quan

Thái bình tu trí lực

Vạn cổ thử giang sơn

(Chiêu Minh Đại vương Thượng Tướng Thái Sư Trần Quang Khải )

Tạm dịch :      Bến Chương Dương cướp giáo giặc

Ải Hàm bắt quân Hồ

Thái bình nên gắng sức

Non nước mãi nghìn thu .

I  Vào Chính Sử :

Vào Tống sử cương mục  và An Nam chí lược , đọc “chiếu Đại Tống “

Thiên Triều Đại Tống      .

CHIẾU (Chế )                                      Thái Bình Hưng Quốc năm thứ năm .

Thiên Triều Đại Tống                                    Mùa Thu ,Tháng tám ngày nhâm tuất .

Chiếu ……….

Thanh giáo và uy linh vang vọng khắp mọi nơi , khiến bốn phương các xứ ,  thần dân đã quy phục Thiên Triều Đại Tống :

Nhưng gần đây đất Giao Chỉ (Việt Nam ) vẫn chưa được sáp nhập vào đất Trung quốc , bọn Nam Man vẫn còn hùng cứ nơi núi Ngũ Lĩnh , tuy đã nhiều lần chịu phục tùng làm phiên thuộc và triều cống nhưng đến nay bọn Nam Man vẫn tiếp tục tụ tập ,huấn luyện quân sĩ ,có ý quật cường , dám chống lại Thiên triều , ngoan cố không chịu hàng phục làm phiên thuộc .

Vậy,nay ,Trẩm ,Hoàng đế Thiên triều Đại Tống bắc đắc dĩ phải trị tội bọn ngụy gian để cứu muôn dân , khiến Trẫm phải nhọc công cữ đại binh sang chinh phạt bọn Nam Man để khai hóa xứ sỡ mọi rợ .

Nên , cho bọn Tôn Hoàn Hưng chức Lan Châu Đặc Lệnh Sứ ,cừ đại binh xữ phạt bọn Nam Man và cho Thái Thường Bác Sĩ Hầu nhân Bảo chức Giao Châu Thủy Lục Chuyển Vận Sứ , có toàn quyền cử binh sát phạt bọn Nam Man .

Hoàng Đế Đại Tống chiếu chỉ .

Tống Thái Tông khâm thử


Đọc trong An Nam Chí Lược ,Tiền Triều Chinh Thảo ; Đại Việt Sử Ký Toàn Thư ; Khâm Định Việt  Sử Thông Giám Cương Mục… đều có ghi rõ :

Đức vua Lê đại Hành , đánh đâu thắng đó , đã chém. đầu vua Chiêm Thành để rữa cái nhục phiên di dám bắt giữ sứ thần nước ta ; đánh bại quân Triệu Tống (Tống Thái Tông tên thật là Triệu Quýnh ) và bẻ gảy âm mưu bọn man rợ Bắc phương ; quả thật Ngài là anh hùng dân tộc đời nay vậy .

1-   Tiểu Sử đức vua Lê Đại Hành .

Vua Lê Đaị Hành húy tự Lê Hoàn sinh năm 941 tại làng Xuân Lập ,Thọ xuân Tỉnh Thanh Hóa , con của đức ông Lê Mịch và đức bà Đặng thị Sen . Thân phụ và thân mẫu của Ngài là những nông dân chơn chất và cả hai đều qua đời lúc Lê Hoàn còn thơ ấu ,và Ngài được một vị quan lại nhận làm con nuôi và khi trưỡng thành , Lê Hoàn theo Nam Việt Vương Đinh Liễn lo việc quân cơ .

Huyền sử tương truyền rằng ,Lê Hoàn tướng người phương phi tuấn tú ,khí phách uy linh lại hiền hòa , đôn hậu , thông minh đĩnh ngộ và được đức vua Đinh Bộ Lĩnh yêu mến và trọng dụng .

Năm 971 , lúc Lê Hoàn mới 30 tuổi ngài đã được vua Đinh Bộ Lĩnh phong chức Thập Đạo Tướng Quân (Tổng tư lệnh toàn quân ) .

Mùa đông năm kỷ Mão 979 , vua Đinh Bộ Lĩnh và con , Thái tữ Nam Việt Vương Đinh  Liễn bị Đỗ Thích giết chết , Hoàng tử Đinh Tuệ (Đinh Toàn ) được triều thần tôn lên làm vua lúc 6 tuổi . Tống triều lợi dụng lúc tang gia đang bối rối  mà cử đại binh sang xâm luợc nước ta .

Nhà vua Đinh Tuệ còn thơ ấu cho nên việc triều chính tạm thời do Lê Hoàn nhiếp chính vì thế những cựu thần nhà Đinh nghi ngờ Lê Hoàn có ý soán ngôi nên đã hộp binh từ các xứ về kinh đô để hạch tội Lê Hoàn , tạo nên một tình thế vô cùng loạn động vì nội chiến khiến cho nhà Tống rất vui mừng và lo việc cử binh chiếm nước Nam .

Đứng trước một tình thế vô cùng đen tối , trong nước thì nội chiến , ngoài biên ải thì quân thù xâm chiếm ,Thái Hậu Dương Vân Nga đã thiết triều và ban bố mệnh lệnh :

“Bọn giặc Bắc phương dấy binh xâm lấn biên cương làm kinh động bờ cỏi nước Nam  vua thì còn thơ ấu chưa thể kham nỗi quốc nạn , quí vị đại thần liệu cách nào để cứu nước , cứu dân chứ đừng để tai họa về sau cho xứ sở .”

Thập Đạo tướng quân tâu trình : “Thần ở phương vị phó vương nhiếp chánh , xin lãnh trách nhiệm quốc gia , dù tai họa lớn đến đâu cũng phải đương đầu và xin hoàn thành trọng trách quốc gia giao phó .

Ông đã dẹp tan nội loạn và với chiến thắng lẫy lừng tại Bạch Đằng giang năm 981 là những trang sử oai hùng cuả dân tộc , đập tan tham vọng xâm lăng cuả nhà Tống .Tướng quân Lê Hoàn quả là một nhân tài của dân tộc Việt Nam .

2- Thái Hậu Dương Vân Nga .

Thái Hậu Dương Vân Nga , con ông Dương Thế Hiển  ,một gia đình vọng tộc ở tỉnh Ninh Bình .Có thuyết khác ghi rằng Dương Vân Nga , tên thật Dương thị Ngọc Vân , con của danh tướng Dương Tam Kha .

Vào năm Mậu Thìn 968 sau khi dẹp yên loạn 12 sứ quân , Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi hoàng đế , miếu hiệu Đinh Tiên Hoàng , đặt quốc hiệu Đại Cồ Việt , đóng đô ở thành Hoa Lư ( Hoa Lư Động , châu Đại Hoàng , tỉnh Ninh Bình ).

Ngay khi lên ngôi hoàng đế , vua Đinh tiên Hoàng cho xây cung điện , thiết lập triều nghi , qui định phẩm hàm cho bá quan văn võ và phong tước cho :

  • Nội Thống Vạn Cơ (một mối giữ yên nước nhà ) cho Nội Giáp Định Quốc Công Nguyễn Bặc chức Hữu Thừa Tướng .
  • Ngoại Nhương Tứ Cảnh (giữ yên bốn cỏi bên ngoài ) cho Ngoại Giáp Đinh Điền chức vụ Tả Thừa Tướng .
  • Thập Đạo Tướng Quân cho Lê Hoàn chức Tổng Tư lệnh Quân Đội .
  • Vệ -Úy Đại Tướng cho Phạm Hạp chức Tư Lệnh Lực Lượng bảo vệ kinh thành và soái phủ Hoàng gia .

Vua Đinh tiên Hoàng cũng phong bà Dương Vân Nga là Thái Vương Mẫu Hậu và các con vào các chức vụ :

  • Hoàng Tử (con trưỡng ) Đinh Liễn làm Nam Việt Vương .
  • Hoàng tử Đinh Toàn (Đinh Tuệ ) làm Vệ Quốc Vương .
  • Hoàng tử (con út ) Đinh hạng Lang làm Thái tử .

Từ thuở khai binh khởi nghiệp , mưu việc đại sự quốc gia , người con trai trưỡng Đinh Liễn đã phò tá thân phụ chinh chiến khắp nơi , lập được nhiều chiến công nhưng đến khi thái bình thạnh trị , xét duyệt công trạng , ban cấp phẩm hàm vua Đinh đã bỏ trưỡng lập ấu cho con út Đinh hạng Lang lên làm Thái tử  khiến cho Nam Việt Vương Đinh Liễn tức giận và đã ngầm sai người ám hại Đinh Hạng Lang . Tranh chấp ngôi vị và mầm mống bạo loạn triều chính xãy ra từ đây .

Lịch sử ghi lại việc Thái Hậu Dương Vân Nga mặc áo long bào cho tướng quân Lê Hoàn là biểu tượng cho sự chuyển giao quyền hành và uỷ thác trọng trách lãnh đạo đất nước cho người tài đức mà toàn dân mong đợi là một hành vi chính trị khôn ngoan , chính xác ,khéo léo để tránh cho đất nước những bi thương nội chiến và biến động nguy hiểm trong khi kẻ thù đang chuẩn bị tấn công ở phương Bắc .

Vào văn hóa Lạc Việt , suy nghiệm Hồn Viêm Tộc trong lời kinh Việt Đạo thì sự kiện lịch sử được luận giãi :

Người ta hữu tử hữu sinh

Sống cho xứng phận , thác dành tiếng thơm .

I I   CÔNG ÁN LỊCH SỬ

Năn Kỹ Mão 979 , Vua Đinh Tiên Hoàng và Nam Việt Vương Đinh Liễn bị Đỗ Thích giết chết ; Đỗ Thích là một vị quan thuộc lực lượng bảo vệ Hoàng gia và kinh đô .Vào một đêm kia ông nằm mộng thấy một vì sao sáng rơi vào miệng và ông ảo tưỡng rằng đó là điềm báo sẽ được làm vua nên đã sinh lòng muốn khởi loạn làm phản .Một hôm Đỗ Thích thấy vua Đinh bộ Lĩnh uống rượu say , nằm trong cung nên đã ám sát chết sau đó đi tìm Đinh Liễn và giết chết ông này luôn .

Triều đình gồm Định Quốc Công Nguyễn Bặc , Ngoại Giáp Đinh Điền và tướng quân Lê Hoàn tôn phò Vệ quốc vương Đinh Tuệ lên ngôi lúc này Đinh Tuệ mới có 6 tuổi .

Các quan Nguyễn Bặc , Đinh Điền , Phạm Hạp có ý nghi ngờ tướng quân Lê Hoàn có ý có ý soán nghịch ngôi vua nên cùng nhau khởi binh trừ khử Lê Hoàn . Cuộc khởi binh được tổ chức khá qui mô , chặc chẻ và được tiến hành với chiến thuật :Nội ngoại liên hoàn công thủ nghĩa là bên ngoài đánh vào có nội ứng bên trong liên hoàn hợp thủ .

1   Theo Thần Sử Viên Niên và Gia phả  và Thiên Nam Ngẫu Lục Diễn Ca ghi :

Bốn người có nghĩa đồng liêu

Nguyễn Bặc , Đinh Điền , Trịnh Tú , Lưu Cơ

  • Đại Nam Quốc Sử Diễn Ca có ghi : Nguyễn Bặc , Đinh Điền , Trịnh Tú , Lưu Cơ là bốn vị đại danh tướng và tất cã đều là người thuộc Châu Đại Hoàng , huyện Gia Viễn , tỉnh Nimh Bình là những tướng quân cột trụ , đã từng theo Đinh Tiên Hoàng trong những ngày đầu “ cờ lau tập trận “ vì thế khi vua Đinh tiên Hoàng phong tuớc đã ghi :

Đại triều mới đặc tước quan :

Bên tả Bặc , Điền ; bên hữu Tú Cơ .

A    Nội Giáp Tướng  Quân Nguyễn Bặc ; Nội Thống Vạn Cơ Định Quốc Công Nguyễn Bặc , con ông Nguyễn Thước , một cận tướng của Dương Diên Nghệ và về sau là một danh tướng cuả vua Đinh Tiên Hoàng . Trong cuộc binh biến nội loạn năm 980 , Nguyễn Bặc là người cột trụ , là nhân vật lãnh đạo , cùng Đinh Điền khởi binh chống lại Lê Hoàn tại Tây Đô và cuộc nội loạn bị triều đình dẹp yên

Định quốc công Nguyễn Bặc  bị bắt sống tại trận tiền và bị hành quyết ngàỵ tháng 10 năm Canh thìn  nhằm ngày 7/11/980  ở Ngô khê thượmg (Nay thuộc xã Ninh hòa , huyện Hoa Lư , tỉnh Ninh Bình ) thuộc ngọai ô thành Hoa Lư .

B    Ngọai Giáp Đinh Điền : Ngoại Nhương Tứ Cảnh , Tả Thừa tướng Đinh Điền là một vị danh tướng lập được nhiều chiến công thời vua Đinh Bộ Lĩnh , ông đã qua đời năm 980 trong trận hỏa công ở Đằng Châu ngày 27/4 năm Canh Thìn và đến ngày 7 tháng 5 thì vợ của ông , Quận Chúa Thượng Trân Phan Muội Nương đã tự vận theo chồng cho trọn danh tiết , tại chùa Trúc Lâm .

Thần Tích và gia phả có ghi : Ngoại Giáp Đinh Điền liên minh cùng Nội Giáp Nguyễn Bặc tạo cuộc binh biến chống lại tướng quân Lê Hoàn , nhưng khi chiến trận xãy ra , ông đã nhận thấy sai lầm nên đã giãi tán quân sĩ , thu hồi chiến lệnh và đã hoả thiêu tự vận nên cuộc chiến đã tự động chấm dứt , tránh được nạn chinh chiến binh đao .

Sau khi lên ngôi hoàng đế vì cảm phục thanh đức của Đinh Điền cho nên tướng quân Lê Hoàn đã sắc phong ông là Tể Thế Quốc Hiển , Ứng Linh Quang Đại Vương và gia phong là Trung Chiêm Kiệt Tiết , Tối Linh Đại Vương và phu nhân Phan Muội Nương cũng được phong Huệ Hoa Gia Tỉnh Trinh Thục Phu Nhân , cho lập đền thờ để thờ tự và cấp ruộng đất hương hỏa cho con cháu hương khói thờ phượng .

C   Đô Hộ Phủ Sĩ Sự Lưu Cơ .

Từ thời Tiền Lê , Thần tích ghi công tại làng Phúc Lể , huyện Kim Động tình Hưng Yên đã lập đền thờ để thờ phượng Đại Quan Lưu Lang tức Đô Hộ Phủ Sĩ Sự Lưu Cơ . Lưu Cơ đã hưng binh theo tướng quân Phạm Hạp , Nguyễn Bặc , Đinh Điền chống lại Lê Hoàn và trong trận thủy chiến năm Canh Thìn 980 ông bị hỏa thiêu trong chiến trận .

Vậy Tướng quân Phạm Hạp là một vị đại quan có nhiệm vụ bảo vệ kinh đô và vương phủ và trong cuộc binh biến năm 980 , ông đã điều hợp các vị tướng soái khác tham gia vào cuộc phản loạn .

  • Theo Thần tích còn ghi lại tại thôn Trình xá , Tổng Đại Từ , huyện Vân Lâm tỉnh Hưng Yên thì nhơn dân đã thờ 3 vị đại vương : Đại tướng Lý Đài , Thái Bảo Tiền Quân và phu nhân ,tức Quận chúa Đặng Mộ Nương . Trung Quân Thái Bảo Lý Trân và Hậu quân Thái Bảo Lý Quốc .

Tất cả đều là danh tướng dưới triều Đinh Tiên Hoàng nhưng nghe theo Vệ Úy Tướng quân Phạm Hạp mà khởi binh phản loạn nhưng đã bị Tướng quân Lê Hoàn dẹp yên và cả  3 đã tuẩn tiết để bảo tồn danh tiết .

D  Trịnh Tú

Năm 975 ,mùa xuân , vua Đinh bộ Lĩnh đã cử Trịnh Tú cùng Vương Thiệu Tộ và Giang cự Vọng (Giang cự Hoàng ) đi sứ sang Tàu với nhiệm chính là tìm hiểu nội tình nhà Tống .

Năm 980 , Lê Hoàn lại cử Trịnh Tú đi sứ sang Tàu lần thứ hai để đáp lễ và nghị luận về việc Tống sứ Trương Tôn Quyền đưa giác thư cuả Tống triều đòi hỏi Vệ Vương Đinh Tuệ cùng Thái Hậu Dương Vân Nga và tất cả thân thuộc hoàng phái phải sang Tàu qui phục .

Vậy Vua Lê đại Hành và triều đình Đại Cồ Việt đã ủy nhiệm một trọng trách vô cùng quan trọng cho quan Đại phu Trịnh Tú là  Lê Hoàn đã biết xữ dụng nhân tài và trọng dụng anh hùng hào kiệt cho lợi ích quốc gia để bên trong diệt nội thù, ngoài phải chống ngoại xâm .

Sau vụ binh biến năm 980 , lịch sử không còn ghi thêm về sự nghiệp của ông nửa và ngay đến đại sử gia Ngô Sĩ Liên cũng giữ yên lặng .

  • Công Án Lịch Sử .

Sau việc tiểu trừ nội loạn năm 980 , triều đình Đại Cồ Việt đã tôn phò tướng quân Lê Hoàn lên ngôi hoàng đế , đế hiệu Lê Đại Hành và cùng nhau chống giặc xâm lăng phương Bắc .

Mặc  dù tham khảo nhiều bộ lịch sử Việt Nam cũng như lịch sử Trung Hoa ,vẫn không thấy lịch sử có ghi chú , giãi thích hay bình luận gì về việc phế bỏ Vệ Việt Vương Đinh Tuệ , mà chỉ thấy sử gia Ngô sĩ Liên ghi vắn tắt : “Lê Hoàn thông đồng cùng Thái hậu Dương vân Nga để cuớp ngôi nhà Đinh . “

Trong tác phẩm “ Việt Sử Khảo Luận “ông Hoàng cơ Thụy viết về vụ án Lê Hoàn-Dương vân Nga đã cho rằng Thái hậu Dương Vân Nga đã công khai ngoại tình với Lê Hoàn trong lúc vua Đinh tiên Hoàng vẫn còn tại thế .

Tác giả diễn dịch sự kiện lịch sữ một cách chủ quan và đưa ra kết luận : Thái hậu Dương vân Nga đã toa rập cùng tình nhân , tưóng quân Lê Hoàn , đã lợi dụng việc Đỗ Thích giết hại hai cha con Đinh tiên Hoàng để chiếm ngôi .

Tác giả đã suy luận rằng việc Lê Hoàn đã giết chết Đỗ Thích để bịt miệng việc Đỗ Thích giết vua và ông còn ức đoán rằng việc này có sự tiếp tay cuả Thái hậu Dương vân Nga . Ông Hoàng cơ Thụy đã không căn cứ vào phương pháp suy luận có tính khoa học hay những chứng cớ sử học khả tín cho nên mọi người có thể suy nghiệm rằng những kết luận này có tính võ đoán , thiếu tính khoa học và hoàn toàn vô căn cứ .

Nay chúng ta tạm tìm hiểu vấn đề này theo những khía cạnh sử học , văn hóa Đại Việt và luận lý triết học :

  • Về Sử Học :

Đại Việt sử ký  và các bộ sử khác đều có ghi : sau khi giết vua , Đỗ Thích đã ẩn trốn dưới máng xối nuớc trong cung vua và sau ba ngày nhân lúc trời đỗ mưa ông đã thò tay ra ngoài hứng nuớc mưa mà uống . Một cung nữ trong hoàng cung nhìn thấy sự việc và đã trình sự việc lên cho Định quốc Công Nguyễn Bặc . Nguyễn Bặc đã sai quân sĩ bắt Đỗ Thích chém đầu tức khắc và cho đập nát xương thịt phạm nhân ra làm trăm mãnh và đem chia cho moị người dùng , nhưng không một người nào muốn xữ dụng .

Vậy sau khi bắt được hung thủ , Nguyễn Bặc đã không cho mỡ cuộc điều tra truy tầm kẻ chủ mưu cũng như truy cứu những đồng phạm mà vội vàng ra lệnh xử tử hung thủ để thủ tiêu chứng cớ cho nên Định quốc công Nguyễn Bặc mới là người đáng bị nghi ngờ nhất .

Sử gia Ngô sĩ Liên , qua những chứng cớ như thế lại không được ông ghi chú , phân tách hay phê phán sự việc cho công án lịch sử được sáng tỏ .

B-Về Văn Hoá Đại Việt :

Luận về văn hoá Đại Việt , xã hội thời trung cổ dù theo văn hoá Đại Việt hay Hán Nho cũng gần giống nhau , một vị hoàng hậu đã luống tuổi với sáu lần sinh nỡ chắc chắn không phải là khuê nữ trinh thục để cho một vị tướng quân tuổi trẻ tài cao như Lê Hoàn có thể thương yêu , chưa nói đến hàng rào phong tục , luân lý cổ đại không dễ có mấy ai dám mạo phạm vượt qua dư luận , luân lý , đạo đức cổ truyền mà công khai gian dâm …

Hơn nữa một vị hoàng hậu đương triều với những mất mát , chồng và con vừa mới bị giết chết và một thực tế xã hội hỗn loạn , do bên trong quần thần xâu xé , ngoài biên thùy ngoại xâm đang gây chiến , Thái hậu Dương Vân Nga đã gác tình nhà (khôn phò ấu chúa ) mà xét quốc gia đại sự (an nguy của bá tánh , sơn hà xã tắc ) và Ngài đã mạnh dạn minh thị trao quyền điều khiển quốc gia cho tướng quân Lê Hoàn là Ngài đã vận dụng một cách sinh động lòng yêu nước thiêng liêng và cao cả cuả một đấng Quân Vương cho tiền đồ Tổ quốc ( xin xem Hồn Viêm Tộc trong lời kinh Việt Đạo GP/xuân/NQ 2007 ).

Ngoài ra xét về  mặt xâ hội thì các sử gia có ghi vua Đinh bộ Lĩnh bị giết chết tháng 10 năm 979 và cho mãi đến năm 982 , sau khi quét sạch quân thù ra khỏi bờ cỏi , bà mới được chính thức tái giá và được sắc phong hoàng hậu dưới triều Lê đại Hành . Vậy việc Thái hậu Dương vân Nga công khai ngoại tình cùng tướng quân Lê Hoàn ngay khi vua Đinh bộ Lĩnh đang trị vì là một sự bịa đặt lịch sử không nên luận bàn thêm nưã .

  • Về Luận lý triết học .

Và khách quan hơn , ngày nay khi nghiên cứu và đưa ra những phê phán về những nghi án lịch sử thì thông thường các tác giả vận dụng luận lý triết học để suy nghiệm những dữ kiện lịch sử một cách khách quan để tìm hiểu trí tuệ , gia cảnh , tài năng , đức độ…. cuả những nhân vật lịch sử cùng những yếu tố khách quan và chủ quan cuả giai đoạn lịch sử đã xãy ra sự kiện lịch sử đã có tác động hay ảnh hưởng đến những sự kiện lịch sử đã xảy ra .

Xuyên qua lăng kính luận lý triết học , và giới hạn của bài viết , chúng ta chỉ xét tổng thể và đai cuơng và không đi sâu vào chiều sâu kinh điển của các trường phái triết học Đông Tây mà chúng ta chỉ xử dụng luận lý triết học để khai mỡ vấn đề .

Vậy sự suy luận này thường xữ dụng chứng nghiệm theo Nhận Thức Luận (Epistemology ) , Chính Trị Luận Nghiệm (Politics ) , Đạo Đức Học (Ethics ) , Thẩm Mỹ Học (Esthetics ) và Siêu Hình Học (Metaphysics ) : đây là 5 yếu tố căn bản .

Và căn cứ việc chứng nghiệm cuả 5 yếu tố căn bản kể trên và so chiếu vào những dữ  kiên lịch sử thì Thập Đạo Tướng Quân Lê Hoàn là một người có chiến thuật , có chiến lược quân sự ; có biệt tài lãnh đạo và có phương pháp thực hiện các hành vi chính trị để đạt đến thành công mang lại Độc lập ,Tự do , Phú cường cho xứ sở . Mà một người đã đạt đến những thành công vĩ đại như tướng quân Lê Hoàn thì không thể thiếu một trong các yếu tố căn bản kể trên mà yếu tố Đạo Đức (Ethics ) là yếu tố căn bản để xét duyệt nhân cách và sự nghiệp của một cá nhân .

Vậy Thập Đạo tướng quân Lê Hoàn , một võ tướng có tài dụng binh , một nhà chính trị khiêm ái , lại thuộc thành phần ưu tú (Entelectual =High brow ) của dân tộc Việt Nam ; ông đã dẩn dắt dân tộc Việt Nam qua cơn binh lữa để đạt đến Độc lập , Tự do , Hạnh phúc thì Ngài là người có nhân cách , có phẩm hạnh , có đạo đức nhân luân tuyệt vời thì không thể có hành vi bại hoại luân thường , là tư tình với một người phụ nữ đã có chồng và người chồng này lại là đương kim hoàng đế .

Vào ngành Nhân Học hiện đại , áp dụng vào nhân học cấu trúc 1 ( xb1958 ) và cấu trúc 2 ( xb1973 ) # Anthropologie Structurale của triết gia Claude Levi-Strauss và luận “ Trạng Thái Thăng Bằng “ mong manh giữa thiên nhiên và  và văn hóa “ và điểm  Đạo Đức Học (Ethics ) để suy luận và kiểm chứng  để chúng ta tạm thời đưa ra một kết luận :

Tướng Quân Lê Hoàn đã thành công và sự thành công này không dựa vào cơ cấu tổ chức do ông tạo ra  , Và sự thành công này lại không dựa vào cơ cấu tổ chức mà dựa vào người lãnh đạo cơ cấu : Vậy Tướng quân Lê Hoàn là một nhân tài của đất nước . Ngài đã đạt đến tiêu chuẩn “ Thăng bằng trong động tiến “giữa hình thức và nội dung ,giữa những giá trị có tiêu chuẩn khoa học và văn hóa dân tộc Việt Nam .

Từ những nhận đinh trên , hy vọng các nhà nghiên cứu sử học hay các vị Hàn Lâm Học Sĩ trong tương lai sẽ làm sáng tỏ thêm công án lịch sử này : Lịch sử chỉ có giá trị đích thực khi được ghi lại chính xác , đầy đủ và rõ ràng .

I I I     Tướng Quân Lê Hoàn : Bắc chống Đaị Tống , Nam phạt Chiêm Thành .

Nay chúng ta chỉ sơ lươc việc Bắc chống đạiTống của tướng quân Lê Hoàn :

1 -Nội tình Triều đình nhà Bắc Tống .

Nhà Bắc Tống (960 -1127 ) do Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dẫn  (960 -976 ) gầy dựng nên sau khi tiêu diệt nhà Hậu Chu (951 -960 ) . Khi lên ngôi hoàng đế , Dẫn đặt quốc hiệu là Tống vì ông xuất phát từ đất Tống Châu (nay thuộc huyện Thương Châu tỉnh Hà Nam )

Trong suốt 16 năm ở ngôi , Triệu Khuông Dẫn tin dùng Thừa Tướng Triệu Phổ (Triệu Tấn ) là một nhà quân sự , chính trị lỗi lạc .Chính ông ta , đã thực hiện chính sách “Tiên Nam Hậu Bắc “ cuả đại lý thuyết gia Vương Phát đời Chu Thế Tông .Chính sách này hoạch định sách lược xâm lăng “ Trước Dễ  , Khó Sau “ và từng bước xâm chiếm các nước nhỏ trước , lớn sau ; phía Nam trước phía Bắc sau .”

Khởi binh dựng nghiệp từ phủ Khai phong vào mùa xuân năm 962 và sau 13 năm chinh chiến dãi dầu , Triệu khuông Dẫn đã tóm thâu được một cỏi giang sơn rộng lớn ở phương Nam sau khi tiêu diệt 5 nước : Nam Bình , Hậu Thục , Nam Đường , Nam Hán và Mân Việt .

Vó câu cuả đoàn quân xâm lược vẫn tiến bước về phương Nam thì bất ngờ tháng 10 năm 976 Triệu khuông Dẫn bị bạo bịnh mà qua đời .

Em của Dẫn là Triệu khuông Nghĩa (976 -997 ) lên ngôi hoàng đế , hiệu thụy Tống Thái Tông và tiếp tục âm mưu xâm lược các nước phương Nam và đã thống nhất giang sơn Trung quốc , nay  ông ta lại hạ quyết tâm tóm thâu nước Đại Cồ Việt (Việt Nam )

TốngThái Tổ Triệu khuông Dẫn (Kiến Đức ) có 5 anh em gồm : Khuông Tế , Khuông  Dẫn , Khuông Nghĩa (còn có tên Triệu Quýnh hiệu là Tống Thái Tông và Hưng Quốc ) Khuông  Mỹ và Khuông Tán . Người anh cả Khuông Tế và người em út Khuông Tán chết sớm vì thế vừa khi lên ngôi  Triệu Khuông Dẫn đã đổi tên lót chữ Khuông của các em thành chữ Quang .

Năm 978 , nhà Tống đã tóm thâu nước Ngô Việt (907 -978 ) của Trung Ý Vương Tiền Hoằng Thục (nay là đất Hàng Châu , Triết Giang ) và sau đó  đã ép buộc Tiết Độ Sứ Bình Hải Trần Hồng Tiến dâng nộp 2 châu : châu Chương (thành phố Châu Chương ) và Châu Tuyền (thành phố Tuyền Châu ) tất cả thuợc tỉnh Phúc Kiến ngày nay ) ; nước Ngô -Việt hoàn  toàn bị diệt vong .

Năm  979 , quân Tống tấn công và bao vây kinh thành Thái Nguyên của  Bắc Hán ( 951 -979 ) và  5  năm sau nước Bắc Hán bị xóa tên . Và cũng trong năm này , đoàn quân Bắc Tống tiêu diệt nước Liêu ( Khiết Đan – Liêu Đông ) và chấm dứt thời kỳ phân tranh Ngũ Đại – Thập quốc ) .

Cần nhắc lại ,căn cứ vào Tống Sử Cương Mục thì cuối đời Đại Đường (618 -907 ) nước Trung Quốc lại bị nội loạn , phân tranh và chia làm  2 thời kỳ :

  • Thời kỳ Ngũ Đại hay Ngũ Qúy gồm 5 Vương Triều ờ Trung Nguyên gồm có Hậu Đường , Hậu Hán , Hậu Lương , Hậu Tấn và Hậu Chu chia nhau cai trị vùng lãnh thổ phía Bắc Trung Hoa .
  • Thời kỳ Thập Quốc gồm 10 nước vùng Giang Nam : Ngô Quốc , Nam Đường , Sở , Mân Việt , Nam Hán , Ngô Việt , Tiền Thục , Hậu Thục , Nam Bình và Bắc Hán .

Luận như trên , để thấy rõ tài thao lược của Triệu Khuông Nghĩa và uy dũng , hùng lực và tham vọng ngông cuồng của nhà Tống .

2 – Quân Xâm Lược Nhà Tống  :

Tháng 6 năm 980 , sau khi được tin vua Đinh bộ Lĩnh và Đinh Liễn bị giết chết , Đinh Tuệ lên nối ngôi mới 6 tuổi thì viên tri châu ở Ung Châu (Phủ Nam Ninh , Quãng Tây ) là Thái Thường Bác Sĩ Hầu Nhân Bảo , dâng sớ lên Tống Thái Tông ; nôi dung sớ ghi rằng :  “An Nam Quận Vương và con là Đinh Liễn đều bị giết chết , vậy kể như số nước An Nam đã tận , Thiên triều Đại Tồng có thể cử quân thảo phạt ắt chiếm được . Đây là cơ hội ngàn vàng , chớ có bỏ qua , e rằng  tự hậu về sau không còn có cơ hội .”

Tống Thái Tông , một người có nhiều kinh nghiệm chinh chiến , ông cũng nhận định “Đất Giao Châu tự gây nội loạn , là ý Trời cho Hán tộc tiêu diệt bọn Nam Man , cho nên ông đã y tấu , xuống chiếu cử quân sang xâm lược nước ta . “qua các mặt quân sự và hành chánh :

A – Mặt Trận Quân  Sự :

Tất cả do Thái Thường Bác Sĩ Hầu Nhân Bảo : Giao Châu Thủy Lục Chuyển Vận Sứ :thống lãnh 2 đạo Lục quân và Thủy binh gồm có :

Lục Quân : Xuất phát từ thành Ung Châu gồm có các tên :

  • Tôn toàn Hưng : Đại tướng Lan Châu Đoàn Luyện Sứ : Tổng chỉ huy .
  • Hách thủ Tuấn (Thích Hậu ) : Đại tướng , Bác Tắc Sứ : Tiên phuông .
  • Thôi Lượng : Đại tướng , Tả Giám Môn Vệ : Lục bộ binh mã Tổng Quản : Tiếp vận và chỉ huy hậu quân .

Thủy Quân :

  • Thái sử Ninh Châu Lưu Trừng : Tư lệnh thủy quân .
  • Án Bí Khố Sứ Giả Thực (Trần Hâm Tộ ) : Thủy Sư đô đốc trung quân soái chủ .
  • Cung Phụng Quan Các Môn Hậu Chi Vương : Thủy Sư Tổng Quản , Tham mưu hành chánh .
  • Đại tướng Quách Quân Biện và Đaị tướng Triệu Phụng Quân : Hậu quân và Tiếp vận .

Tát cả thủy quân với hằng trăm tàu chiến xuất phát từ Quãng Châu trực chỉ Đại La , Tây Kết , Hoa Lư… và tiến vào đất Đại Việt qua các con sông Bạch Đằng , Thái Bình  sông Đáy …

B-Mặt Trận Hành Chánh Cai Trị :

Tất cả lực lượng bộ binh và thủy quân đều dưới quyền chỉ huy của Thái Tử Trung Doãn Giang Nam Chuyển Vận Sứ ( Quan cai trị ) Hứa Trọng Tuyên chức Chinh Nam Mã Bộ Chuyển Vận Sứ do Tống Thái Tông phong .

Để thực hiện kế hoạch cai trị lâu dài , Tống Thái Tông chọn Tiến sĩ Ngô Xương Duệ chức vụ Tri Phủ Giao Châu có thẩm quyền cai trị và khai hóa bọn Nam Man mọi Rợ .

Tưởng cũng cần nói rõ : Húa Trọng Tuyên , tự là Hy Sán , Quê ở Bắc Hải , phủ Thanh Châu , Đậu Tiến sĩ hạng tối ưu danh dự được Tống Thái Tổ cử vào chức vụ : Chủ Binh Bộ Phủ Tào Châu . Ông ta là một người khôn ngoan , đa mưu , túc trí , hành động đoan chính , được phép vua Tống Thái Tổ : cho phép ông có thể tự tiện ra vào cung cấm để trình tấu riêng cho vua nhiều vấn đề . Ông cũng được Tống Thái Tổ tin dùng và phong cho chức Thái Tử Trung Doãn :tổng chỉ huy thủy lục quân quân khu Bắc Hải .

Như thế , lần xâm lược nước Đại Việt kỳ này , Tống Thái Tông hoàn toàn tin tưởng vào hàng ngũ tướng lãnh bách chiến , bách thắng và các quan cai trị giàu kinh nghiệm , đầy mưu kế hiểm độc , chắc chắn hy vọng bọn này sẽ hoàn thành việc đánh chiếm và cai trị xứ Nam Man vĩnh viễn .

Vào cuối mùa thu năm 980 , tại vườn thượng uyển Ngọc Tân , với một yến tiệc do Tổng Quản Soái Phủ Kinh Thành Lương Quýnh sữa soạn , Tống Thái Tông ưu ái thân  hành chủ trì buổi lễ xuất quân này và hy vọng ngày vui ca , khải hoàn của đoàn quân xâm lược thành công tốt đẹp , sớm đến .

  • – Triều Đình Đại Cồ Việt Ứng Xữ .

Những tin tức tình báo ghi nhận quân xâm lược nhà Tống đã xuất chinh thì triều đinh nước Nam cũng vừa dẹp yên nội loạn . Nay quân thù xâm lấn biên cương , triều đình phải cử đại binh chống giặc .

Việc Thái Hậu Dương Vân Nga khoát áo long bào cho tướng Quân Lê Hoàn lên ngôi để lãnh đạo quốc gia , thuận theo lòng dân , hợp ý ba quân ; mà chính sử không thấy ghi đế hiệu mà chỉ ghi vắn tắt : “ Lê Hoàn là người có chí khí , nhiều mưu lược , được lòng quân sĩ , được Đinh Liễn giao phó binh quyền nhân đó mà soán ngôi họ Đinh tự xưng : “Giao Châu Tam Sứ Lưu Hậu “ (Xem An Nam chí lược – Lê Thị Thế Gia quyển 2 ) .

Tống Sử Bản Kỷ quyển 4 có ghi : Nam Việt Vương Đinh Liễn đã được Thiên Triều Đại Tống phong cho chức “ Tiết Độ Sứ An Nam Đô Hộ Sứ “ và về sau Vệ Vương Đinh Tuệ lên nối ngôi cha cũng chỉ được Tống Triều phong cho chức Tiết Độ Sứ vì thế khi Quảng Hiếu Hoàng Đế Lê Đại Hành xưng với Tống Triều “Giao Châu Tam sứ Lưu Hậu “ là để tránh việc dòm ngó , ganh ghét của bọn vua quan nhà Tống .

Nhưng Tống triều không bỏ qua  cơ hội , nay xem Dụ do Tống thái Tông khâm thử ;Tiếnsĩ Vương Võ Xứng :hàn lâm học sĩ biên soạn và được sứ thần Lưu Đa Tốn phụng lệnh Tống triều mang sang nước Đại Cồ Việt .


Thiên Triều Đại Tống

DỤ                                                Thái Bình Hưng Quốc Năm Thứ 6

Hoàng Đế Thiên triều Đại Tống                Mùa Đông , tháng 10 , năm canh thin .

DỤ  …

Xét rằng đất Giao Châu vẫn là nội địa của Thiên Triều Đại Tống , cho nên Hoàng Đế Trung Quốc , nay muốn lấy lại đất Giao Châu đã bị mất , vì cuối đời Đường gặp nhiều khó khăn cho nên Trẫm chưa kịp thu hồi .

Nay , Trẩm , Thiên Triều Đại Tống , Hoàng Đế Trung Quốc như bậc lương y :

  • Năm thứ nhất , nhị đã cho những thang thuốc chữa lành đất Kinh , đất Thục , Tương , Đàm … sang năm tam tứ thì châm cứu cho đất Quảng , Ngô ,Việt , Sỡ  …,Nay thì các châu đã yên về một mối ,chỉ còn đất Giao Châu của Khanh ở xa xôi , lại bị bịmh hoạn ghẻ lỡ ; Trẩm là bực Thánh  Nhân hà cớ gì lại không cứu chữa .
  • Trẩm triệu Khanh đến trước bệ chầu để Trẩm ban tước lộc nhưng vì Khanh không thấu hiểu lòng thương yêu của Trẩm , lại không chịu nội phụ , gây ra sự không tốt đẹp , khiến Trẩm phải nhọc lòng mang quân chinh phạt .

Vậy khanh có chịu làm tôi không ? đừng để Trẩm trị tội .

Nay Trẩm đã sửa sang binh mã , chiến cụ ,lương thảo , chiên trống mà xuất chinh .

Hể tuân theo lệnh Trẩm thì được tha , nghịch lại là ta trừng trị .

Vậy hai đường ấy , Khanh hãy tự xữ

Hoàng Đế Đại Tống khâm thử

  • Chiến Trận Và Kết Quả :
  • Tống sử bản kỷ quyển 4 có ghi :

Thái Bình Hưng Quốc năm thứ 6 , mùa xuân tháng 3 , ngày nhâm tuất , tại hành dinh Giao Châu đã phá được giặc Giao Châu , cướp được 200 chiến thuyền … và Tri phủ Ung Châu Hà Nhân Bão bị giết trong trận này .

–    Đọc Sách “Mười Đại Tướng Trung Quốc –Chương Triệu Tấn ( nxbTN 1999 ) :

“Tống Sử Cương Mục “ có ghi : -Hầu Nhân Bão phụng chiếu , chỉnh đốn binh mã cùng Tôn Toàn Hưng thống lãnh đại quân trên sông Bạch Đằng ;

Tiên phuông Hầu Nhân Bão đã thắng được quân Giao Chỉ , bắt được 200 chiến thuyền và tiếp tục cùng Tôn Toàn Hưng tiến sâu vào đất Giao Châu , và Hầu Nhân Bão được thơ xin trá hàng của Lê Hoàn , Hầu Nhân Bão tưỡng thật , bị phục binh của Lê Hoàn , quân Tống , người không kịp mặc áo giáp , ngựa không kịp tra yên , vừa chống trã với quân Giao Chỉ vừa lo chạy thoát thân . Quân Giao Chỉ chém. đầu Hầu nhân Bão , bắt sống đại tướngTriệu Phụng Huân và danh tướng Quách Quân Biện .

Tống sử cương mục ghi rõ :

Những viên tướng của Tống Triều đã bị bại trận , làm nhục quốc thể nên triều đình nhà Tống quyết định xữ phạt rất nặng :

  • Ninh Châu Thứ Sữ Lưu Trừng , Quan Án Bí Khố Giả Thực và Cung Phụng Quan Các Môn Chi Vương Hậu : cả bọn bị xữ trãm thị chúng tại thành Ung Châu .
  • Loan Châu Đoàn Luyện Sứ Tôn Toàn Hưng bị xữ trảm năm 982 .
  • Yến Bí Khố Sứ Trần Khâm Tộ và Bát Tắc Sứ Thích Hậu kỹ luật giam cầm ( Giao Châu dụng binh thất luật cố giả )

Căn cứ vào những án lệnh vô cùng tàn độc cũa Tống Triều xữ phạt bọn danh tướng thì thấy rõ nỗi căm hờn, giận dữ tột độ của Tống Thái Tông khi bọn tay sai khônh hoàn thành nhiệm vụ và nhìn thấy được những chiến công hiển hách cùng uy đức thịnh trị của Đức Vua Quãng Hiếu Lê Đại Hành : mỡ ra một kỹ nguyên độc lập cho dân tộc , Ngài quả là một vị đại anh hùng của dân tộc Việt Nam .

Thay lời kết :

1 –Nay hậu thế cùng nhau suy nghiệm về công đức của đức vua  Lê Đại Hành được ghi lại tại các văn bia sử sách:

  • Tại đền thờ cố đô Hoa Lư

——Hoa Ngữ —————————–*——————————Việt ngữ ————-

Thần Vũ Thiếp Tứ Lân , Thịnh Tống     Thần Vũ Động Bốn Bên Trong Lúc Chiêm

Cường Chiêm Thử Nhật .                           Cường Tống Thịnh .

Tinh Linh Tồn Thiên Cổ , Long              Thiêng Liêng Còn Muôn Thuở , trong vùng

Giang ,Mã Trục Chi Gian .                          Núi Mã , Sông Long

———————————————–*——————————————————-

  • Tại Đền Thờ Vua Lê Đại Hành ở thôn Trung Lập , xã Xuân Lập , huyện Thọ Xuân , Tỉnh Thanh Hóa .

————————————————*——————————————————-Bị Bắc Phấn Sư Uy , Chấn Quang Tự         Dẹp Giặc Bắc oai hùng , sáng ngời muôn

Cổ                                                                 Thuở Trước .

An Nam Khai Thái Vận , Tác Phúc              An Nam Mỡ Hội Lớn , Để Phúc Đến Nay

Điều Kim

———————————————–*——————————————————-

2 -Đức Bà Thái Hậu Dương Vân Nga đã lấy áo long bào khoát lên vai Tướng Quân Lê Hoàn, biểu tượng cho việc chuyển giao quyền lãnh đạo quốc gia cho người tài đức là một hành vi chính trị sáng suốt , đầy viễn kiến của một nhà lãnh đạo và về sau bà trở thành vợ của Vua Lê Đại Hành đã không được các nhà sử học ghi chép đầy đủ và ngày nay có những người nghiên cứu  lịch sử theo phái  Duy Vật cũng có những nhận định lệch lạc và ngụy tạo những chứng cớ không đúng sự thật với mục đích tuyên truyền chính trị  hay bóp méo lịch sử .

Nếu những nhà viết sử hay nghiên cứu mà thiếu óc khách quan , không dựa vào chứng cớ sử liệu hay phương pháp nghiên cứu thiếu tính khoa học hoặc vì nhu cầu chính trị mà phải cường điệu lịch sử thì thật đáng tiếc và không nên tin tưỡng .

Lịch sử cần được làm sáng tỏ bởi những nhà nghiên cứu hay sử gia công tâm , khách quan , trung thực và nghiên cứu theo các phương pháp khoa học ; hy vọng trong tương lai công án lịch sừ này được  nghiên cứu sâu rộng hơn để vấn đề được sáng tỏ  (Xin vui lòng xem Sử Gia và Lịch Sử :Vương Thiên Vũ biên soạn ) .

3- Nay Sơn Hà Xã Tắc Đại Việt đang trong cơn nguy khốn , mọi người Việt Nam suy gẫm lời dạy của tiền nhân mà đồng tâm hiệp lực quang phục quê hương

Trời Nam dựng lại cơ đồ

Giống nòi Hồng Lạc nghìn thu vững bền .

Phan Bội Châu

Hỡi những người trẻ Việt Nam yêu chưộng hòa bình , tự do hãy theo gương tướng quân Lê Hoàn  vùng lên tiêu diệt nội thù và chống ngoại xâm phương Bắc :

Hợp muôn sức ra tay quang phục

Quyết có phen rữa nhục báo thù

Mấy câu ái quốc reo hò .

Chử Đồng Tâm ấy phải cho một lòng . (gởi Thanh Thúy ) PBC

Tạm mượn lời dạy của Tiền Nhân thay lời kết :

Tổ quốc lúc trầm luân hữu trách

Phong trần bôn tẩu ngũ hà bi

Thệ tâm thiên địa thù nang cộng

Cữ mục sơn hà chí bất dịch . PBC

Tạm dịch :

Tổ Quốc lâm nguy , mọi người có trách nhiệm

Trên đường gió bụi đừng lấy làm buồn

Thề với Trời Đất không  quên mối quốc thù ,

Thề với song núi , không thay lòng đổi dạ

 

Châu Đại Dương , mùa biển động .

Vương Thiên Vũ cẩn bút.

*Tài liệu tham khảo :

1-Đại Việt Sử Ký Toàn Thư :Ngô Sĩ Liên nxb HN 1993

2-Địa Dư Chí Nguyễn Trãi Toàn Tập nxb TN 1999

3-Hồn Viêm Tộc Trong Lời Kinh Việt Đạo Vương Thiên Vũ GPX/NQ 2007

4- Đại Việt Sử Ký Tiền Biên –Lê Đại Hành Bản Kỷ nxbHN 1990

5- Việt Nam Văn Hóa Sử Cương VTV

6-An Nam Chí Lược :Tiền Triều Chinh Thảo nxbVH 1990

7- Đông Đô Sử Lược , Lý Dục nxbTN 1980

8-Lê Hoàn :Thiền Uyển Tập Anh- Lê Mạnh Thát nxbVH 1999

9- Vân Đài Loại Ngữ : Lê Quí Đôn nxb Sài Gòn 1970

10- Sử Học Thâm Cứu : SG Vương Thiên Vũ

11- Tinh Thần Cách Mạng Đông Du và Ái Quốc PBC ,GPX/NQ 2000 /SG VTV

12-Intellectual , Victo Klempere nxb Paris 1990 .

Đã xem 5697 lần

Ủng hộ nhóm Văn tuyển.

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments